Кугу Сеҥымаш - икоян Шочмо Эл: Кочай, тый мыйын чоныштем илет

Вход на сайт

Кугу Ачамланде сар пытымылан 70 ий эрталтыш. Жап куржеш. Ийгот шкенжыным покта. Кочай, уке улметлан 16 ий эртен гынат, ме тыйым порын шарнена. Кажне гана ялышке мийымеке, фотокартычкетым ужмеке, кумыл тодылалтеш. Ондаксе жап ушышко возеш.

Шарнем, кажне гана кочам 9 май пайремлан чон вургыж ямдылалтеш ыле. А тудым сарыште лийше моло еҥ дене пырля школыш, клубыш эреак ӱжыныт, нуным саламленыт, концертым ончыктеныт. Ветеран-влак самырыктукымлан тул вошт эртымыштым каласкаленыт.

Сар пытымылан 50 ий темме лӱмгечым кочам Ленинградыште вашлийын. Пеленже мыйымат нангайынеже ыле. «Служитлыме верем тыланет ончыктен кодем, шарнен илашет»,- манын.

Каен кертдымемлан кызытат моткоч чаманем. Тиде тудын пытартыш миен толмыжо лийын, тылеч вара палынак начареште, вийдыме лие.

Кочай, колат мо мыйын йӱкем, шижат мо чон йӱлымем?

Илыш дене чеверласышыч, кайышыч мемнам коден. Ласка ончалтышет, поро шомакет эреак ушыштем. Мыйым врачым ыштынет ыле, шоненат: шоҥгеммекет тыйым эмлаш тӱҥалам. Но пӱрымаш мыйым вес корно дене наҥгайыш. Туштат маньыч: « Тунем, тунемаш кӱлеш. Тый мыйын докторем огыл, а икшыве-влакын туныктышышт лият. Тидат сай паша».

Кочаем, тыйым шарналтыме еда шинчам вӱдыжга, логарышкем комыля толеш. Ешет, родо-тукымет, пошкудет-влак тыйым порын шарнат.

Кугу Ачамланде сар тӱҥалмеке, кугезе кувавам ныл эргым фронтышко ужатен. Эн ондак Максимлан повескым кучыктеныт, вара Йогорлан черет шуын. Самырык ӱмырышт эл верч кредалмаште кӱрылтын. Максимым Старая Русса районеш 1942 ий февральыште тоеныт. Йогор вуйжым Курск верч кредалмаште пыштен. Кумшо эрге – Миклай – Ленинград велне кредалын.

Кочам, Николай Фёдорович Годунов, 1941 ийыште Йошкар Армий радамыште служитлен, туштак тушман керылтме нерген шучко уверым пален налын. 1942 ий 28 апрельыште тудымат фронтыш колтеныт. Ондак Сурок станцийысе 363-шо шапаш полкыш логалын, тушто нуным сöйыштö кредалаш ямдыленыт. Май мучаште Ленинградский фронтыш колтеныт. 749-ше полк дене пырля йӱдвел олам араленыт. Вара тудо Ленинградысе пехотный училищыште тунемын, но ала-могай амал дене пытарен огыл. 78-ше учебный батальонышто шинчымашым нöлтен. Изирак сержант званий дене 125-ше Краснознаменный стрелковый дивизийыш логалын, автоматчик-разведчик лийын. Тыгак 138-ше морской истребительский бригадыште кредалын, Ленинградым блокада гыч утарымаште чолгалыкым ончыктен. Сусыргымекше, госпитальыште эмлалтын, вара адакат тушман ваштареш кредалын.

NikolajGodynov_Arslan.jpg

Ола верч лӱддымын кредалмыжлан кочам III степенян Чап орден, «За оборону Ленинграда», «За прорыв блокады Ленинграда» медаль-влак дене палемдалтын. Уэш нелын сусырген. Сеҥымаш кечым Ленинградыште вашлийын. Шучко сар гоч эртен, мöҥгыжö, Морко район Кесемлак ялышке, пöртылын.

Изинек пашалан тунемше кочай ойго дене вӱдылалтше ешыже да пошкудо-влак дене пырля у илышым чоҥаш пижын. Шуко жап колхозышто тыршен, вара ончычсо связист пашаже келшен толын. Пенсийышке лекмекыже Морко ЛТЦ пелен электромонтёрлан коштын. Кеч-могай пашаштат тудо чытамсыр койышыжым ончыктен. Эше шымле ияш селан старостаже лийын. Ялын тӱсшым, арулыкшым аралаш верысе калыкым тарватен шоген.

Кажне гана 9 май кечын ме ешна дене кочамын шӱгарже воктене погынена, пеледыш аршашым пыштена, пелештена. Тудын муралтыме корнылаже ушыш толеш:
«22 июня,
Ровно 4 часа,
Киев бомбили, нам объявили
Что началась война…»

Тиде муро корныла, таче кечынат пылышемлан солна, шӱм-чонем тарватен ойгырыкта. Уке улат, каенат. Шукертак каена. Тыге гынат, пуйто воктенемак улат. Йоча жапем воктенет эртен. Кочаем, колат мо мыйын йӱкем? Шарнем: тӱрлö сомылым ышташ туныктыметым, порын шыргыж колтыметым. Кеч-кунамат пушкыдо кумылет чонем куандарен.

Кочай, ала ончылнет титакан улам, проститле мыйым. Ӱмырет кужужак ыш лий, но мемнан чоныштына эн поро шарнымаш дене эреак илаш тӱҥалат.

Автор: Надежда Годунова.

Mari
АНО «ИНТЕЛЛЕКТУАЛ»
АНО «Культурно-информационный центр «ИНТЕЛЛЕКТУАЛ»
При использовании материалов сайта ссылка на «Этнокультурный интернет-журнал «Арслан» обязательна.
E-mail: mari-arslan@mail.ru. Тел. 8-917-703-66-24.