Марий йылме дене «ЖИВАЯ КЛАССИКА» конкурс (фото)

Вход на сайт

2015 ий 7 мартыште Йошкар-Оласе 7-ше №-ан школышто марий йылме дене «ЖИВАЯ КЛАССИКА» конкурс Марий Эл Республикысе туныктымаш да шанче министерствын полшымыж дене кокымшо гана эртыш (2014 ийыште Йошкар-Оласе 1-ше №-ан школышто икымше гана лийын). Тушко оласе индеш школ гыч тунемше-влак ушнышт.

gRVbLKJUce0.jpg

А руш йылме дене самырык лудшо-влаклан «ЖИВАЯ КЛАССИКА» конкурс Россий кӱкшытыштӧ нылымше гана эртаралте. Тудын чыла этапше нерген кумданрак http://rus.youngreaders.ru сайтыште пален налаш лиеш.

Конкурсант ден уна-влакым 7-ше №-ан школ вуйлатыше, педагогике науко кандидат Владимир Александрович Домрачев порын саламлыш. Пагалыме уна-влаклан поро кумылым тыланен, тиде школысо куштышо «Лупс шырча» («Росинка») ансамбльын изирак участникше-влак сылне «Тошто марий куштымашым» ончыктышт.

Конкурсым 7-ше №-ан школын марий (кугыжаныш) йылмым туныктышыжо-влак вӱдышт.

Тыге, 6-7-ше классыште тунемше-влак марий классик-влакын - Сергей Чавайнын, Алексей Тимофеевын, Александр Мичурин-Азмекейын, Зинаида Каткован, Анатолий Айзенвортын да молын - произведенийышт гыч ужашым ойырен налын, моткоч сылнын, чон вургыж, кумылым пыштен шкевуя лудыч.

«ЖИВАЯ КЛАССИКА» конкурсышто мастарлыкыштым ончыктышо-влакым жюри аклен. Тиде - Зоя Константиновна Иванова, филологий науко кандидат, МарКУ-н доцентше; Лидия Васильевна Семёнова, «Ямде лий» газетын тӱҥ редакторжо; Клара Евгеньевна Аникина, Марий Элын сулло артисткыже, Марий Эл Республикысе йоча ден самырык-влаклан театр-рӱдерын артистше. Нуно сеҥыше-влакым ойырышт.

t_ooc9ZYBWQ.jpg

I верыш Анастасия Фёдорова, Йошкар-Оласе 20-шо №-ан школын 6-б классыштыже тунемше лектын (туныктышо - Людмила Иосифовна Ярославцева). Тудо Зинаида Каткован «Сомсок» ойлымашыжым лудын.

II верым 14 №-ан гимназийын тунемшыже Анна Мамаева налын (туныктышо – Лилия Алексеевна Афанасьева). Алексей Тимофеевын «Шем курныж» («Черный коршун») романже гыч ужашым лудын.

III верыш Семёновка селасе 21 №-ан школын тунемшыже Гульназ Фарахова лектын (туныктышо – Оксана Николаевна Васенина). Тудо Сергей Чавайнын возымо «Шошо» нерген ужашым лудын.

«Ямде лий» газетын посна дипломжо дене 19 №-ан школышто 7-а классыште тунемше Татьяна Петровам палемдыме. Тудо Ирина Черныхын «Тыгай йӧратымаш» ойлымашыжым каласкален. Жюри Татьянан текстым палымыжым, произведенийын образ ден келгытшым шижын моштымыжым палемден коден. Чаманен каласыман, И.Черныхын произведенийже кызытеш марий классикыш огеш пуро, садлан Т.Петрован лудмыжым посна диплом дене гына палемден кодымо.

Анастасия Федорова шке мастарлыкшым республик кӱкшытыштӧ ончыкташ тӱҥалеш. Ме чылан тудлан сеҥымашым тыланена!

«Марийын йылмыже ныжыл, сылне», –
Тыге возеныт пеш ожнак.
О вет чынак, мутнаже чотак ямле,
Ом тем серен, ойлен садак.
…Да, ыле жап тыгане шучко:
Чот воштыл игылтыч йылмем.
А тидым таче воштыл шоно:
«Могай окмак улмаш родем».
Эр ӱжара волгалтмет семын
Саскала кушкыч Чавайн, Шкетан.
Марий мурден кино гыч лектын
Шернур артист Кырла Йыван.
Чоҥен поэмым Ипай шӱм почын,
Мур шӱлыш ден оптен корнеш.
Кузе мурыде чытем мый тидым,
Кунам книгам налам кидеш.

О шочмо йылме! Ныжыл йылме!
Улат эн лишыл мыланем.
Кеч-куш каем гынат, тый умыло:
Эре лият вет пеленем!

Марий сылнымутын шке тӱҥалтышыже уло. Сергей Григорьевич Чавайн – шочмо марий сылнымутланна тӱҥалтышым ыштыше мутмастар-влак кокла гыч иктыже. Марий сылнымутым вияҥден колтымаште вес марий айдеме Яков Майоров-Шкетан тыршен да сылнымутым тӱрлӧ жанр дене пойдарен. Шарнена ме Тыныш Осыпым, Никон Игнатьевым, Яков Элексейным, Шабдар Осыпым. Нуно литературышко октябрь революций деч вара толыныт.

1920 ийлаште Никандр Лекайн, Мичурин-Азмекей, Илья Ломберский, Яныш Ялкайн да молат возаш тӱҥалыныт. Олык Ипай марий поэзийым ончыко шӱкалын. Почеламутым возымаште тӱрлӧ размерым кучылтын. Тиде терцина, триолет, октава да молат.

Сылнымут да марий литератур кугорно эре тӧр лийын огыл. Репрессий пагыт сылнымутлан нимучашдыме кугу эҥгекым конден. Тулеч вара – Кугу Ачамланде сар.

Поэзий аланышке у тукым толеш. 1960-1970 ийлаште марий поэзийым Миклай Казаков, Семен Вишневский, Геннадий Матюковский, Макс Майн, Михаил Якимов, Валентин Колумб, Юрий Чавайн, Альберт Степанов, Вера Бояринова да молат шке сылне ойышт дене пойдареныт, кӱдыратле йӱкышт дене тыныс верч кучедалыныт, калык-влак кокласе келшымашым моктеныт.

Сар деч вара марий сылнымут умбакыже вияҥеш, тӱзлана. 1970-1980 ийлаште Алексей Тимофеевын «Койдымо фронт» да «Шемкурныж» романже-влак савыкталтыныт. 1980-1990-шо ийласе да тачысе марий поэзият марий аксакал-влакын традицийыштым умбакыже шуя.

Тӱняште эн шерге шочмо-кушмо вер, чон моторлык, порылык, яндар йӧратымаш. Лач тудын нергенак серат мемнан поэтна-влак: Анатолий Тимиркаев, Василий Регеж-Горохов, Альбертина Иванова, Валентина Изилянова, Светлана Эсаулова да шуко молат.

«Кӱтӱчылан шерге солаже,
Тӱредшылан шерге сорлаже.
А мый йӧратем сылнымутым,
Вет сылнын ойлат чон гыч луктын»,
– ойла Надежда Никитина.

«Живая классика» конурсышко ушнышо-влакым уло кумылын саламлена. Туныктышо-влаклан тунемше-влакым ямдылымыштлан тауштена. «Живая классика» конкурс умбакыжат эртаралташ тӱҥалеш, манын ӱшанена.

Автор: Ирина Закиева,
7-ше №-ан школышто марий (кугыжаныш) йылмым туныктышыжо.

MMjda45WByw.jpg

mRUZk7YtusE.jpg

jQ0pxueOo4M.jpg

Mari
АНО «ИНТЕЛЛЕКТУАЛ»
АНО «Культурно-информационный центр «ИНТЕЛЛЕКТУАЛ»
При использовании материалов сайта ссылка на «Этнокультурный интернет-журнал «Арслан» обязательна.
E-mail: mari-arslan@mail.ru. Тел. 8-917-703-66-24.